Darowizna od rodziców – kiedy trzeba złożyć SD-Z2?

Pieniądze od rodziców na mieszkanie, spłatę kredytu lub rozpoczęcie samodzielnego życia mogą korzystać ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Trzeba jednak sprawdzić, czy wymagane jest zgłoszenie SD-Z2 oraz jak udokumentować przekazanie środków.

Samo pokrewieństwo nie zawsze wystarcza do zachowania zwolnienia. Znaczenie mają wartość darowizn od konkretnej osoby, termin zgłoszenia i — przy darowiźnie pieniężnej — sposób przekazania pieniędzy.

Czy darowizna od rodziców jest zwolniona z podatku?

Darowizna od matki lub ojca może korzystać z całkowitego zwolnienia przewidzianego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Po spełnieniu warunków ustawowych zwolnienie przysługuje niezależnie od wartości otrzymanego majątku.

Przepisy obejmują również inne osoby należące do kręgu najbliższej rodziny, między innymi małżonka, dzieci, dziadków i rodzeństwo. Trzeba uwzględnić także ustawowe warunki dotyczące obywatelstwa lub miejsca stałego pobytu.

Kwota 36 120 zł nie jest maksymalną wartością darowizny zwolnionej z podatku. Ma znaczenie między innymi przy ustalaniu, czy wymagane jest zgłoszenie i szczególne udokumentowanie darowizny pieniężnej.

Kiedy trzeba złożyć SD-Z2?

Przy darowiźnie od rodzica zgłoszenie jest zasadniczo wymagane, jeżeli łączna wartość nabyć od tej samej osoby przekracza 36 120 zł i nie ma zastosowania wyjątek, na przykład związany z aktem notarialnym.

Przy ustalaniu tej wartości uwzględnia się nabycia od tego samego darczyńcy w roku ostatniego nabycia oraz w ciągu pięciu lat poprzedzających ten rok.

Przykładowo przy darowiźnie otrzymanej w 2026 roku trzeba sprawdzić również wcześniejsze nabycia od tej samej osoby z lat 2021–2025 oraz z 2026 roku.

Nie oceniamy każdego przelewu w oderwaniu od wcześniejszych darowizn. Przekazanie pieniędzy w kilku częściach nie oznacza, że każda z nich korzysta z osobnego limitu.

Jaki jest termin zgłoszenia darowizny od rodziców?

SD-Z2 składa się zasadniczo w ciągu sześciu miesięcy od powstania obowiązku podatkowego.

Przy zwykłej darowiźnie pieniężnej, bez aktu notarialnego, obowiązek powstaje co do zasady z chwilą spełnienia świadczenia, czyli otrzymania pieniędzy. Sama wcześniejsza data podpisania pisemnej umowy nie musi więc rozpoczynać biegu terminu.

Jeżeli pieniądze są przekazywane w ratach lub w ramach kilku darowizn, trzeba ustalić terminy dla poszczególnych nabyć.

Nie należy czekać z oceną obowiązku zgłoszenia do otrzymania ostatniego planowanego przelewu. Termin dotyczący wcześniejszej wpłaty może już biec.

Jak przekazać i udokumentować pieniądze?

Jeżeli wartość darowizn pieniężnych, po uwzględnieniu zasad sumowania, przekracza ustawowy próg, zwolnienie wymaga odpowiedniego udokumentowania otrzymania środków.

Ustawa przewiduje dowód przekazania pieniędzy na rachunek płatniczy nabywcy, inny jego rachunek w banku lub SKOK albo przekaz pocztowy.

W typowej sytuacji czytelnym rozwiązaniem jest przelew od rodzica na rachunek dziecka, z tytułem wskazującym darowiznę. Warto zachować również umowę określającą strony, kwotę i sposób przekazania środków.

Umowa i potwierdzenie przelewu powinny być ze sobą zgodne. Znaczenie ma to, kto rzeczywiście jest darczyńcą, a nie wyłącznie to, z jakiego rachunku wykonano przelew.

Przelew bezpośrednio na rachunek sprzedawcy mieszkania, dewelopera lub innej osoby wymaga odrębnej oceny. Najlepiej wyjaśnić sposób dokumentowania jeszcze przed przekazaniem pieniędzy.

Czy darowizna w gotówce również może być zwolniona?

Przy kwotach wymagających szczególnego udokumentowania przekazanie pieniędzy „do ręki” może uniemożliwić zastosowanie zwolnienia.

Otrzymanie gotówki od rodzica i późniejsza samodzielna wpłata na własny rachunek nie zastępują prawidłowego udokumentowania przekazania środków przez darczyńcę. Do takiej sytuacji odnosi się uchwała NSA z 20 marca 2023 r., sygn. III FPS 3/22.

Dlatego przed przekazaniem większej kwoty warto ustalić sposób transferu, zamiast próbować naprawiać dokumentację po wykonaniu darowizny.

Przykład: 80 000 zł od ojca na zakup mieszkania

Ojciec przekazuje córce 80 000 zł przelewem na jej rachunek. Umowa wskazuje ojca jako jedynego darczyńcę. Córka nie otrzymywała od niego wcześniejszych darowizn w okresie objętym sumowaniem.

Kwota przekracza 36 120 zł, dlatego córka powinna zasadniczo zgłosić darowiznę na SD-Z2 w terminie sześciu miesięcy od otrzymania pieniędzy i zachować dokument potwierdzający przelew.

W zgłoszeniu wykazuje otrzymaną darowiznę w wysokości 80 000 zł, a nie tylko nadwyżkę ponad próg. Przy spełnieniu pozostałych warunków cała darowizna może być zwolniona z podatku.

Darowizna od obojga rodziców – jedno czy dwa zgłoszenia?

Jeżeli darczyńcami są oboje rodzice, trzeba odrębnie ustalić wartość nabycia od matki i od ojca. Każde z nich jest osobnym darczyńcą.

Gdy zgłoszenie jest wymagane w odniesieniu do obojga rodziców, należy przygotować odrębne SD-Z2 dla nabycia od każdego z nich.

Sam przelew ze wspólnego rachunku rodziców nie rozstrzyga, kto jest darczyńcą i w jakiej części. Powinno to wynikać z umowy i rzeczywistych ustaleń stron, z uwzględnieniem ich sytuacji majątkowej.

Co zrobić, jeśli termin na SD-Z2 już minął?

Od 7 stycznia 2026 r. przepisy przewidują możliwość przywrócenia terminu zgłoszenia, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Wniosek należy złożyć w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, a jednocześnie dopełnić zgłoszenia SD-Z2.

Nowe rozwiązanie dotyczy nabyć od 7 stycznia 2026 r., a także wcześniejszych nabyć, jeżeli sześciomiesięczny termin zgłoszenia nie upłynął przed tą datą.

Przywrócenie terminu nie następuje automatycznie. Samo zapomnienie o formularzu nie oznacza jeszcze spełnienia warunku braku winy. Czynny żal również nie zastępuje wniosku o przywrócenie terminu i nie przywraca samodzielnie prawa do zwolnienia.

Jeżeli termin nie zostanie przywrócony lub przepisy o jego przywróceniu nie mają zastosowania, trzeba ocenić rozliczenie na zasadach właściwych dla I grupy podatkowej i obowiązek złożenia odpowiedniego zeznania.

Kiedy formalności załatwia notariusz?

Odrębnego zgłoszenia SD-Z2 zasadniczo nie wymaga nabycie na podstawie umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego albo gdy oświadczenie darczyńcy zostało złożone w tej formie.

Dotyczy to między innymi typowej darowizny mieszkania, która wymaga aktu notarialnego.

Akt notarialny dotyczący późniejszego zakupu mieszkania nie zastępuje jednak zgłoszenia wcześniejszej darowizny pieniędzy od rodziców. Są to odrębne czynności, które trzeba ocenić osobno.

Przy darowiźnie pieniężnej sam akt notarialny nie zastępuje również spełnienia pozostałych warunków zwolnienia, w tym właściwego udokumentowania przekazania środków, jeżeli jest ono wymagane.

Jakie dokumenty przygotować do konsultacji?

Przygotuj przede wszystkim:

• umowę darowizny, jeżeli została sporządzona;
• potwierdzenia przelewów lub innych sposobów przekazania pieniędzy;
• daty i wartości wcześniejszych darowizn od tego samego rodzica;
• wcześniej złożone SD-Z2 i potwierdzenia ich złożenia;
• korespondencję z urzędem skarbowym;
• dokumenty dotyczące przyczyny przekroczenia terminu, jeżeli taka sytuacja wystąpiła.

Przed przekazaniem większej kwoty warto sprawdzić formalności — szczególnie przy kilku darczyńcach, ratach i płatnościach na rachunek osoby trzeciej.

Pomoc w rozliczeniu darowizny – Bydgoszcz i online

Kancelaria Doradztwa Podatkowego Paweł Wysiński pomaga ustalić obowiązek zgłoszenia darowizny, ocenić dokumentację oraz wyjaśnić skutki przekroczenia terminu.

Zakres wsparcia opisujemy na stronie podatek od spadków i darowizn.

Skontaktuj się z kancelarią i wskaż, od kogo otrzymałeś darowiznę, kiedy została przekazana, jaka była jej wartość oraz czy złożono zgłoszenie. Konsultacje odbywają się w Bydgoszczy i online.

---

Inne usługi